برگ نخست / مجموعه مقالات / مقالات توفان الکترونیکی / روسیه امپریالیسم، سرمایه‌داری و یا مستعمره؟

روسیه امپریالیسم، سرمایه‌داری و یا مستعمره؟

برای کمونیست‌ها مهم است که تصویر روشنی از ماهیت کشورهای بزرگی که نقشه‌ای اساسی در جهان ایفاء می‌کنند و در ترسیم سیمای سیاسی جهان موثرند، داشته باشند. زیرا این شناخت به آنها یاری می‌رساند که در ارزیابی پدیده‌ها در جانب صحیح قرار گیرند. یکی از این عرصه‌ها که باید با آگاهی در آن پا گذارد، شناخت از ماهیت نظام و دولت کنونی روسیه است. ما در زیر از آقای گنادی زیوگانف یاری می‌طلبیم. نشریه مردم، ارگان رویزیونیست‌های حزب توده ایران، در این زمینه بدون تفسیر چنین نقل می‌کند:
«پانزدهمین کنگره کمونیست‌های روسیه، با سخنرانی «گنادی زیوگانُف»، رهبر حزب در طول دو دهه گذشته، و با حمله صریح و گزنده‌اش به دولتِ «ولادیمیر پوتین»، رئیس جمهوری روسیه، آغاز شد. سخنرانی رفیق «گنادی زیوگانُف» در مراسم گشایش کنگره، بر ۵ محور اساسی تاکید داشت: ۱ معضل‌ها و شرایط بین‌المللی، ۲ مشخصه‌های رژیم سیاسی حاکم و «دولتِ پوتین»، ۳ ضرورت و امکانِ برپاییِ شکلی از اتحاد جماهیر شوروی» ۴ مالکیتِ عمومی، ۵ دسترسیِ مردم به فرهنگ، آموزش، و جز این‌ها، در سیستم‌های سرمایه‌داری و سوسیالیسم. رهبر «حزب کمونیست فدراسیون روسیه»، در سخنرانی‌ یک ساعته‌یی که جنبه‌‌های گونگونی دربرداشت، گفت که روسیه زیر کنترل «اتحاد الیگارشی و بوروکرات‌ها» است، و افزود: «بازگرداندن روسیه به سرمایه‌داری به تخریب گسترده اقتصاد، جامعه، و فرهنگ انجامیده و امنیت آن را ویران ساخته است.» رهبر کمونیست‌های روسیه، که سال قبل در انتخابات ریاست جمهوری برغم تقلب‌های گسترده حزبِ حاکم با به‌دست‌آوردن ۱۲ میلیون رأی، جایگاه دوم را به خود اختصاص داد، در سخنان خود، در اشاره به اتکایِ گسترده اقتصاد روسیه به صادرات گاز و نفت، گفت: «اقتصادِ خط لوله، روسیه را به مستعمره تبدیل کرده است.» او در ادامه گفت که، پائین رفتنِ تولید صنعتی و خصوصی‌سازیِ خدمات‌عمومی، فدراسیون روسیه را به درآمدهای نفتی و سرمایه‌های خارجی وابسته کرده است. رفیق «زیوگانُف» نیاز به مالکیتِ عمومی بر صنایعِ اساسی کشور و آب و برق را در حکم پیش‌درآمدی بر مالکیت، کنترل، و اداره دسته‌جمعیِ اقتصاد از سوی مردم، مورد تأکید قرار داد. بخش مهمی از سخنرانی رفیق «زیوگانُف» به انتقاد از سیاست‌های «پوتین» و «بوریس یلتسین» در نابود کردن امنیت دفاعی و همچنین بنیه اقتصادی «فدراسیون روسیه»، اختصاص داشت.»
به نقل از «نامه مردم»، شماره ۹۲۰، ۱۶ اردیبهشت ماه ۱۳۹۲٫(همه جا تکیه از توفان)
آقای گنادی زیوگانف که کارنامه اعمالش در مبارزه بر ضد رویزیونیسم خروشچفی و برضد سیاست‌های گورباچف، یلتسین و پوتین در زمانی که آنها عضو، کادر و یا از رهبران حزب کمونیست شوروی بودند و مقامات مهمی را در اشغال داشتند، روشن نیست، در سندی که حزب توده ایران منتشر کرده است، آقای زیوگانف از روسیه کنونی به عنوان کشور سرمایه‌داری  نام می‌برد که زیر کنترل «اتحاد الیگارشی و بوروکرات‌ها» قرار دارد، در این اظهار نظر ترکیب طبقاتی این اتحاد مبهم نگاه داشته شده است و کسی نمی‌فهمد منظور از «الیگارشی» چیست؟ آیا سیادت یک گروه محدود از قدرتمندان سیاسی و اقتصادی مد نظر است و یا اینکه این الیگارشی بر طبقه خاصی در جامعه اتکاء دارد و نماینده آن طبقه خاص محسوب می‌شود؟ وی از «بوروکرات‌ها» سخن می‌راند، ولی نمی‌گوید که منظور از بوروکرات‌ها چیست؟ آیا منظور «طبقه بورژوازی بوروکرات» است و یا پای تنها چند تا بوروکرات به میان می‌آید که در رأس قدرت قرار دارند. تفاوت این دو نوع تحلیل در این است که تحلیل غیرطبقاتی آقای زیوگانف نتیجه این تئوری است که گویا سوسیالیسم روئین‌تن و مصون از گزند دشمنان طبقاتی با دست چند عامل فاسد و با نفوذ و تعدادی بوروکرات‌هائی که مقامات کلیدی را تسخیر کرده بودند، فروپاشیده است. به این جهت مبارزه‌ای که در روسیه در می‌گیرد، برضد یک طبقه نوخاسته اجتماعی که بعد از خروشچف در شوروی به تدریج برسرکار آمدند، نیست. با این درک مبارزه بر ضد طبقه بورژوازی نوخاسته در روسیه، به جنگ تن به تن و جنگ با حزب حاکم بدل می‌شود. مبارزه طبقاتی به مبارزه با افراد بدل می‌شود که مشتی کودتاچی هستند.
زیوگانف در ضمن اینکه مقام روسیه را از امپریالیستی به سرمایه‌داری تنزل می‌دهد، به یکباره با اشاره به اهمیت اقتصاد روسیه در زمینه نفت و گاز مدعی می‌شود که: «اقتصادِ خط لوله، روسیه را به مستعمره تبدیل کرده است». به این ترتیب روسیه امپریالیستی به روسیه سرمایه‌داری و زیرجلکی به روسیه سرمایه‌داری مستعمره تبدیل می‌شود. روشن است که وظیفه کمونیست‌ها در کشوری امپریالیستی و یا در کشوری سرمایه‌داری، ولیکن غیرامپریالیستی، با وظیفه کمونیست‌ها در ممالک سرمایه‌داری وابسته و تحت‌ستم و یا مستعمره به کلی فرق دارد. با همین بحث عوام‌فریبانه پیرامون ماهیت روسیه امپریالیستی زیوگانف از «نابودی امنیت دفاعی و همچنین بنیه اقتصادی فدراسیون روسیه» شکایت می‌کند که به دست این الیگارشی حاکم صورت گرفته است. طبیعتاً هیچ کمونیستی نمی‌تواند از تقویت بنیه اقتصادی، دفاعی و امنیتی امپریالیسم خودی دفاع کند. ولی چنانچه کشوری تحت سلطه و استقلال‌اش مورد تهدید باشد، که امپریالیست‌ها آن را به مستعمره خود بدل کرده و یا در پی تبدیل آن به مستعمره خود هستند، وضع به کلی فرق می‌کند. در این کشورها کمونیست‌ها باید با تمام خلق برای استقلال سیاسی و رهائی ملی مبارزه کنند، تا کشور خویش را از زیر یوغ امپریالیسم به در آورند. آقای زیوگانف با این تحلیل شونیستی دست خود را برای هر سازش و مصالحه‌ای بازگذارده است و در واقع هوادار عظمت روسیه و تزاریسم است تا عظمت کمونیسم. به همین جهت نیز در برنامه خود از «برپاییِ شکلی از اتحاد جماهیر شوروی» و نه از سوسیالیسم سخن می‌راند. وی از اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سخن نمی‌گوید و فقط در پی ایجاد شکلی از اتحاد جماهیر شوروی، بدون سوسیالیسم است. یعنی به تقویت فدراسیون روسیه و روسیه بزرگ اعتقاد دارد. وی خواهان آنست که سایر جمهوری‌های سابق «شوروی» خواه «سوسیالیستی» و خواه سرمایه‌داری  در یک اتحاد بزرگ جمهوری‌ها در تقویت فدراسیون روسیه گرد آیند. هدف وی ایجاد اتحادیه جمهوری‌های آسیائی در زیر نفوذ فدراسیون روسیه در مقابل اتحادیه اروپاست. آیا هیچ کمونیستی می‌تواند خواهان عظمت کشور غارتگر خود باشد؟ سیاست حزب زیوگانوف، سیاست حزب کمونیست نیست، ادامه سیاست حزب رویزیونیستی شوروی است که امروز با یاری گرفتن از الفاظ کمونیستی در پی تقویت سلطه امپریالیسم روس بر جهان است. روسیه کشوری در مرحله انقلاب ملی و دموکراتیک نیست، کشوری نیست که باید با ایجاد جبهه واحد خلقی به انقلاب ملی و ضد امپریالیستی دست زده، دست امپریالیسم و صهیونیسم را از کشورش کوتاه کند. روسیه کشوری در مرحله انقلاب سوسیالیستی است و کمونیست‌های واقعی در روسیه باید تدارک انقلاب سوسیالیستی و سرنگونی بورژوازی حاکم امپریالیستی را به‌بینند و نه اینکه آرزوی روسیه قدرتمند و بزرگ را در سر به‌پرورانند. ادامه دارد
برگرفته از کتاب حزب توده ایران گذار از رویزیونیسم به سوسیال دمکراسی، با تجدید نظر در اصول عام مارکسیسم – لنینیسم و خیانت به سوسیالیسم و اتخاذ سیاست سازش طبقاتی
نقدی بر برنامه مصوب ششمین کنگره حزب توده ایران
۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۶ مطابق ۲۰ مه ۲۰۱۷
از انتشارات حزب کار ایران (توفان)

برگرفته ازشماره۱۳۶ توفان الکترونیکی، نشریه الکترونیکی حزب کار ایران. آبان ۱۳۹۶

Print Friendly, PDF & Email