یکشنبه , ۱۷ فروردین ۱۳۹۹
برگ نخست / مجموعه مقالات / مقالات توفان الکترونیکی / سخنانی از یرواند ابراهامیان در مورد رژیم پهلوی

سخنانی از یرواند ابراهامیان در مورد رژیم پهلوی

به مناسبت شصت و ششمین سالگرد کودتا ننگین ۲۸ مرداد ۱۳۳۲

نوستالژی رژیم گذشته (حسرت‌خوری از رژیم شاه – حسرت خوردن از میهن در دوران شاه)

سه سخنران، (۱) یرواند ابراهامیان، (۲) نگار متحده و (۳) نغمه سهرابی میهمان مدرسه مطالعات ایران در دانشگاه نیویورک در اینباره با شرکت‌کنندگان در جلسه به بحث پرداختند.

 

در این جلسه «یرواند ابراهامیان» به نوستالژی‌سازی عمومی در جوامع مختلف اشاره نمود و به طور مشخص و با جزئیات به این نوستالژی‌سازی درباره رژیم شاه پرداخت. او به چند نمونه آمریکا در دهه ۱۹۵۰، انگلستان و فرانسه در دوران امپراطوری، آلمان در دهه ۱۹۳۰، و استالین پس از انقلاب روسیه، رضا شاه و محمد رضا شاه اشاره کرد. «یرواند ابراهامیان» گفت که برخی از نوستالژی‌سازی‌ها پایه عینی و برخی افسانه‌سازی است. برای مثال، محافظه‌کاران آمریکای ۱۹۵۰ که در آن «آرامش وجود داشت، بیکاری زیاد نبود، موضوعی بنام همجنس‌گرائی وجود نداشت، سفیدپوستان پروتستان در خطر انقراض قرار نداشتند   » و در مورد استالین که کشور عقب مانده روسیه را به کشور صنعتی تبدیل کرد، در جنگ جهانی دوم فاشیسم را به شکست کشاند. …… پایه عینی دارند. در مورد رضا شاه طرفداران او می‌توانند به‌گویند که او یک حکومت مرکزی قدرتمند به راه انداخت و بروکراسی دولتی را در ایران ساخت، ارتش منظم بوجود آورد، برای اولین بار ایران را در جهان مطرح نمود. اما هواداران سلطننت محمد رضا شاه چه دارند که بر روی آن نوستالزی‌سازی کنند؟ نوستالژی‌سازی در مورد دوران شاه بر پایه افسانه بنا می‌شود که «من و تو»، یکی از ارکان این افسانه‌سازی است که یک ماشین نوستالژی‌سازی با استخدام نه فعالین عادی بلکه فیلم‌سازان حرفه‌ای و متخصص براه انداخته است. یک صنعت نوستالژی‌سازی در مورد دوران محمد رضا شاه بکار افتاده است و کارش نه تنها تحریف و بازسازی تاریخ، بلکه تولید تاریخ جعلی است. «یرواند ابراهامیان» چند نمونه این تحریف و بازنویسی تاریخ را مثال می‌زند:

«شاه در سال ۱۹۷۳ اوپک را در مورد افزایش قیمت نفت رهبری کرد، شاه و نه مصدق ملی‌گرای واقعی برای ایران بود، شاه ارتش قدرتمند در ایران بوجود آورد، شاه رهبر ملی ایران بود، شاه طرفدار فلسطینیان بود، شاه به جنبش‌های استقلال‌طلبانه آفریقا کمک می‌کرد».  در صورتی که هیچ یک از ادعا‌ها پایه عینی ندارند و همه دروغ محض‌اند. آنچه که قیمت نفت را در سال ۱۹۷۳  بالا بُرد، تحریم نفتی اعراب علیه غرب بود، که قذافی آنرا رهبری می‌کرد، کاهش تولید نفت اعراب بود که قیمت نفت را بالا بُرد در صورتی که شاه اجازه تصمیم‌گیری برای کاهش تولید نفت را نه‌داشت، چه میزان نفت در ایران تولید شود، تصمیم کمپانی‌های نفتی بود و نه شاه. شاه هیچ قدرتی برای کنترل میزان تولید نفت نداشت. شاه آموزگار را به اوپک فرستاد، تا در حرف با افزایش قیمت نفت اوپک موافقت کند، ولی در پس پرده واقعیت چیز دیگری بود. شاه از افزایش قیمت نفت سود بُرد و درآمد ایران به ۲۵ میلیارد دلار رسید که این توان را به شاه داد تا در پروژه‌هایش دست باز داشته باشد.

ملی‌گرائی شاه اراجیفی بیش نیست. جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی سال ۱۹۷۱ به مسخره گرفته شد. شاه برای آنکه به شاهنشاه تبدیل شود، سران کشورهای خارجی را به پرسپولیس دعوت کرد. اگر ۲۵۰۰ سال پیش سران کشورهای خارجی به کوروش هدیه تقدیم می‌کردند، اکنون شاهنشاه کبیر ایران به کشورهای خارجی وام می‌دهد، هندوستان یک میلیارد دلار و دوست خلق فلسطین بودن دروغ بزرگ و تحریف تاریخ است. همه اسناد نشان می‌دهند که شاه مخالف تشکیل دولت مستقل فلسطین بود. در مورد آفریقا هم شاه درست مخالف آنچه در مورد او ادعا می‌شود عمل می‌کرد، شاه به سازمان‌های تروریستی مورد حمایت آپارتاید آفریقای جنوبی کمک مالی می‌کرد. در مورد ویتنام هم دانسته عمومی است که هِنری کسینجر از شاه در مورد حمایت آشکارش از آمریکا سپاسگزاری کرد.

طرفداران سلطنت ادعا می‌کنند که غرب و آمریکا شاه را از قدرت پائین کشید زیرا شاه ضد آمریکائی بود. این هم یک جوک است. گفته می‌شود که کودتای آمریکائی سازمان سیا در ایران افسانه است و این ملت بودند که شاه را از خارج برگرداند، حتی گاهی اوقات از ضد کودتای شاه بر علیه کودتای مصدق سخن بمیان می‌آید. این افسانه‌سازی‌های شبکه «من و تو» تحریف تاریخ بیش نیست برای حسرت‌سازی از دوران حکومت محمد رضا شاه. خوب است که روزنامه اطلاعات سالهای ۱۹۵۱-۱۹۵۳ میلادی در دوره مصدق را با روزنامه اطلاعات ۱۹۵۴ مقایسه کنید. اطلاعات دوره مصدق روزنامه نگاری خوب بود و به شکل عینی از وقایع جاری مجلس و از رویداد کشور گزارش می‌داد. روزنامه‌نگاران حرفه‌ای «اطلاعات» را اداره می‌کردند. پس از کودتا، «اطلاعات» تمام خصوصیات مثبت خود را از دست داد، مصدق دیکتاتور شد، شاه ملی و مترقی باعث سرفرازی کشور شد، شاه مشروطه خواه شد، تمام گزارشات سال‌های قبل دروغ و ساختگی اعلام شد. در اینجا با تفسیر و بازنویسی تاریخ روبرو نیستیم، بلکه با تولید تاریخ جعلی روبرو هستیم!

 

سخنران بعدی «نگار متحده» است. او کُلاً در مورد پایه‌های روانشناسی نوستالژی‌سازی صحبت کرد. «نگار متحده» به طورعمومی این پروژه را تحلیل نمود و سایت «توانا» و «من و تو» را شریک این پروژه‌سازی دانست. او جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی و تدارکات و هزینه آنرا:

۱۸ تن غذا، ۳۶۰ هزار تخم بلدرچین، ۲۵ هزار بطری شراب فرانسوی، ۲۵ هزار بطری ویسکی، ۲۵۰ ماشین ضد گلوله، ۴۷ کیلومتر ابریشم و …….  صحبت کرد و آنرا وسیله‌ای در دست هواداران رژیم شاهنشاهی ایران دانست، تا در بوق حسرت از دوران گذشته به‌دمند.

 

سخنران سوم «نغمه سهرابی» بود که او هم به طور کوتاه در مورد نوستالژی‌سازی به شکل‌های گوناگون و توسط نهادهای متعددی صحبت کرد.

برگرفته از نشریه توفان الکترونیکی شماره ۱۵۷ شهریور ۱۳۹۸

Print Friendly, PDF & Email