برگ نخست / مجموعه مقالات / مقالات نشریه توفان / افزایش بهای بنزین، تاریخچه و اهداف آن و شگردهای حاکمیت

افزایش بهای بنزین، تاریخچه و اهداف آن و شگردهای حاکمیت

افزایش بهای بنزین توسط رژیم سرمایه‌داری جمهوری اسلامی امری اتفاقی نبود. از یک جنبه افزایش بهای بنزین و قطع یارانه‌های دولتی بخشی از سیاست‌های توصیه شده صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی است و از سوی دیگر تعجیل در اجرای آن به سیاست تحریم‌های امپریالیستی برمی‌گردد که [ممانعت از فروش نفت دولت را فاقد بودجه لازم برای اداره کشور کرده است]. دولت را با ممانعت از فروش نفت، فاقد بودجه لازم برای اداره کشور کرده است. تلاش‌های حکومت به‌خاطر کسب سود از طریق فروش ارز دولتی در بازار آزاد نتوانست این کمبود بودجه را جبران کند. حال با افزایش بهای بنزین، پولی به خزانه دولت واریز می‌شود که می‌تواند برای مدتی حقوق کارمندان و یا هزینه برنامه‌های در دست اجرای خویش را پرداخت کند.

«یک کارشناس اقتصادی اعلام کرد با توجه به افزایش ۲۰۰۰ هزار تومانی نرخ بنزین و فروش روزانه ۱۰۵ میلیون لیتر بنزین در روز، درآمد دولت روزانه ۲۱۰ میلیارد تومان افزایش خواهد یافت. با احتساب فروش ۳۰ روزه، درآمد دولت ماهیانه ۶۳۰۰ میلیارد تومان خواهد شد. دولت اعلام کرده که یارانه را ۵۰ هزار تومان افزایش خواهد داد. ۶۰ میلیون نفر مشمول دریافت این افزایش یارانه شده‌اند، یعنی ماهیانه ۳۰۰۰ میلیارد تومان، به زبان دیگر دولت با افزایش نرخ بنزین برای خودش از جیب مردم سود ۳۳۰۰ میلیارد تومانی ایجاد کرده است»! (از کانال اتحاد بازنشستگان).

این نخستین بار نیست که بهای سوخت در ایران افزایش می‌یابد.

ما از جمله با افزایش بهای بنزین در دوران ریاست جمهوری آقای احمدی نژاد روبرو بودیم. در همان زمان سخن از سهیمه‌بندی بنزین بود تا بهای بنزین را با شگردهای روانی و اقتصادی افزایش دهند زیرا می‌دانستند که با مخالفت شدید مردم روبرو می‌شود که شد.  سهمیه‌بندی بنزین در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد که یکی از بزرگترین و موثرترین مجریان مورد تمجید سیاست‌های استعماری بانک جهانی در ایران بود، با مدیریت آقای نعمت‌زاده از تیر ۱۳۸۶ به اجرا درآمد. رئیس جمهور وقت آقای محمود احمدی‌نژاد که در آن زمان از «جراحی بزرگ اقتصادی» سخن می‌گفت، یارانه حامل‌های انرژی را کاهش داد و بنزینی را که سه سال لیتری ۸۰ تومان عرضه شده بود، بهایش به لیتری ۱۰۰ (سهمیه‌ای) و لیتری ۴۰۰ تومان (آزاد) افزایش یافت. در دولت دوم محمود احمدی‌نژاد، همانطور که انتظار می‌رفت، طرح سهمیه‌بندی حفظ شد، اما جلوی افزایش بعدی قیمت را نگرفت، مرحله بعدی افزایش قیمت بنزین در ۲۸ آذر ۱۳۸۹ با اجرای هدفمندسازی یارانه‌ها در ایران کلید خورد و هر لیتر بنزین سهمیه‌ای به ۴۰۰ تومان و بنزین آزاد ۷۰۰ تومان افزایش یافت. به عبارت دیگر، در هشت سال ریاست محمود احمدی نژاد، بهای بنزین از ۸۰ تومان به ۷۰۰ تومان افزایش یافت.

افزایش بعدی قیمت بنزین در سال ۱۳۹۳ در «دولت تدبیر و امید» با اجرای مرحله دوم هدفمندسازی یارانه‌ها در ایران، هر لیتر بنزین سهمیه‌ای را به ۷۰۰ تومان و بنزین آزاد را به ۱۰۰۰ تومان رساند، که با تک نرخی‌شدن بنزین در سال ۱۳۹۴ به قیمت ۱۰۰۰ تومان، پرونده بنزین سهمیه‌ای بسته شد.

استدلال دولت احمدی نژاد برای اجرای سیاست‌های بانک جهانی یکی اشاره به اختلاف قیمت بنزین در ایران با دیگر کشورهای همجوار منطقه بود، که منجر به قاچاق بنزین به خارج از ایران می‌شد که این امر هنوز هم ادامه دارد و این استدلال مجدد مورد استفاده حکومت آقای روحانی نیز قرار گرفته است و دیگری بهره‌مندی ثروتمندان از یارانه سوخت بود که این بهره‌مندی توسط دولت‌های قبلی و آتی از بین نخواهد رفت. با این توصیفات، در نتیجه‌ی این دو استدلال می‌بایستی فرآورده‌های نفتی افزایش بها یابند.

البته هیچ ایرانی وطن‌دوستی موافق نیست که صدها هزار تُن مواد سوخت از ایران به قیمت نازل خریداری شده و در بازارهای همسایه به فروش برسد، ولی از طرف دیگر هم نمی‌شود مردم ایران را به گناه دارابودن مخازن نفت در همان حد مردم کشورهای مجاور تحت فشار قرار داد. سازوکاری که حکومت ایران در عرض این چهل سال می‌توانست به آن متوسل شود و آنرا کامل نماید یک نظام شفافِ مالیاتی بود که می‌توانست بر کالاهای نفتی بهای مقتضی بگذارد، در حالی که همان افزایش بها به صورت مالیاتی را، به اتباع ایرانی در زمان مفاصا حساب مالیاتی بازپس‌دهد، ولی وجود یک نظام مالیاتی که مسئله یارانه‌ها و بهره‌مندشدن ثروتمندان را در ید اختیار و نظارت خود بگیرد، خوشایند نظامی نیست که برعدم شفافیت، بر نابسامانی و مفتخوری و باج‌دهی استوار شده است.

سیاست حذف یارانه از کالاهای اساسی، از جمله سوخت و دادن مابه التفاوت بهای آن به مستمندان، در عین افزایش قیمت آن کالاها، شگرد آقای احمدی نژاد بود تا با عوام‌فریبی مردم را با خاک‌پاشیدن به چشم آنها، آرام نگاه دارد. زیرا به محض اینکه یارانه‌ها به صورت پولی از کالای مورد نظر، از جمله نان و یا بنزین جدا می‌شوند، افزایش بهای بنزین از طرف دولت آن حساسیت لازم را در میان مردم برای اقدام به اعتراض، ایجاد نخواهد کرد، در عین اینکه می‌بینند که متناسب با افزایش بهای نان و یا بنزین در طی زمان به مبلغ یارانه‌ها، که ثابت‌اند افزدوه نمی‌گردد. از این گذشته دریافت یارانه‌ی ثابت به صورت پولی، ارزش واقعی اولیه یارانه‌ها را کاهش می‌دهد، زیرا ارزش پول در طی زمان با کاهش قدرت خرید آن همراه است و لذا عملاً کم ارزش و یا حتی بی‌ارزش می‌گردد و این در حالی است که قیمت کالا و در اینجا نان و یا سوخت هر روز گران‌تر می‌شوند.

البته در افزایش کنونی بهای بنزین نیز ناچار شدند در مقابل فشار مردم عقب‌نشینی کرده و کمک‌های مالی برای اقشار کم درآمد در نظر گیرند تا خشم مردم را بخوابانند و از همان روش احمدی نژاد برای آرامش بحران استفاده کنند، ولی طغیان کنونی مردم نشان داد که مانورها و شگردهای احمدی نژاد تنها تأثیرات موقتی داشته است و اعتراضات مردمی در زمان افزایش کنونی بهای بنزین به مراتب عظیم‌تر، پایدارتر و ریشه‌دارتر از دفعه قبل بوده است. مطمئناً این تلاش برای از سرگذراندن بحران حل ریشه‌ای مسئله نیست و خشم مردم چنان اشباع خواهد شد که وقتی اینبار سرازیر شود، نمی‌شود جلوی آنرا با وعده پرداخت یارانه‌ها سد کرد.

بیان این تاریخچه و نوع آگاهی هیأت حاکمه از حساسیت مردم نسبت به این امر نشان می‌دهد که افزایش بهای بنزین در این برهه از زمان حساب‌شده و با آگاهی کامل از جانب حاکمیت بوده است. طبیعتاً آنها نمی‌توانستند ابعاد اعتراضی را محاسبه کنند، ولی با اعتراض مردم از قبل حساب کرده و خود را برای سرکوب آن آماده کرده بودند. تجربه چهل سال حکومت این مافیای در قدرت باید نشان داده باشد که آنها بی‌گُدار به آب نمی‌زنند و بسیار با حساب رفتار می‌نمایند. دشمن را نتوان حقیر و بیچاره شمرد که آنوقت ضربات این بی‌توجهی را بر بدن جنبش حس خواهیم کرد.

افزایش بهای سوخت توانسته حکومت را از مشکلات ناشی از کسر بودجه نجات دهد، ولی نتوانسته از بحرانی که سراپای رژیم را فراگرفته است، رها نماید. بحران‌های هولناکی در راه‌اند که نمی‌شود آنان را با دستور آتش متوقف کرد.

بر گرفته از توفان شـماره ۲۳۸دی­ماه ۱۳۹۸ـ دسامبر سال ۲۰۱۹

ارگان مرکزی حزب کار ایران(توفان)

Print Friendly, PDF & Email